Bas Rutten – El Guapo, holenderski mistrz Pancrase i UFC, który spopularyzował liver shot

Bas Rutten to ikona złotej ery MMA. Holenderski wojownik, który przezwyciężył astmę i egzemę, by zdominować japońskie i amerykańskie ringi. Został trzykrotnym królem Pancrase – organizacji, gdzie ciosy pięścią w twarz były zakazane. Nie stanowiło to jednak problemu dla „El Guapo”, który perfekcyjnie opanował nokautujące uderzenia otwartą dłonią. Jego bilans 28-4-1, seria 22 walk bez porażki i legendarny liver shot uczyniły go jedną z najbarwniejszych postaci w historii sportów walki. W 2015 roku, jako pierwszy Europejczyk, dołączył do Galerii Sław UFC.

Kim jest Bas Rutten? Droga od astmy do oktagonu

Droga Basa Ruttena na szczyt MMA była wszystkim, tylko nie typowa. Urodzony 24 lutego 1965 roku w holenderskim Tilburgu, od dziecka zmagał się z ciężką astmą i egzemą skórną, które zmuszały go do noszenia długich rękawów izolując od rówieśników. Inspiracją do zmiany stał się seans „Wejścia smoka” z Bruce’em Lee. Jako nastolatek zaczął naśladować ruchy mistrza, zapisując się na formalne treningi karate Kyokushin i taekwondo, by ostatecznie znaleźć swoje powołanie w holenderskim kickboxingu.

Od kucharza do zawodnika – nietypowa ścieżka na szczyt

Zanim świat usłyszał o „El Guapo”, Bas Rutten szlifował swoje umiejętności… w kuchni. Pracował jako kucharz, dorabiając również jako bramkarz w klubach. Jego wejście do zawodowego sportu było brutalne – zaliczył 14 kolejnych zwycięstw przez nokaut. Pierwszą porażkę poniósł dopiero w walce o tytuł mistrza Europy w muay thai z legendarnym Frankiem Lobmanem. Znakomity bilans był zapowiedzią potężnego stylu stójkowego.

Pancrase – holenderski mistrz w japońskim ringu

W 1993 roku Rutten trafił do Japonii, by rywalizować w Pancrase – nowatorskiej organizacji promującej wrestling hybrydowy. Zasady były unikalne: dozwolone były kopnięcia, dźwignie i duszenia, ale uderzenia zamkniętą pięścią w twarz były zakazane. Holender musiał na nowo zdefiniować swój styl. Choć przegrał kilka pierwszych starć w parterze, wyciągnął wnioski i rozpoczął legendarną serię 22 pojedynków bez porażki.

Pancrase przekształciło Ruttena ze stójkowicza w kompletnego zawodnika MMA. Szybko opanował grappling, co zaowocowało czarnym pasem BJJ. W drodze na szczyt pokonał legendy takie jak Minoru Suzuki czy Masakatsu Funaki. Jednym z najbardziej pamiętnych momentów w Pancrase był brutalny nokaut na Jasonie DeLucii – druzgoczącym ciosem na korpus, który stał się zapowiedzią jego słynnego liver shota.

FIG_01 // VISUAL_REF

Styl walki Basa Ruttena – liver shot i holenderska precyzja w służbie MMA

Rutten był jednym z pierwszych zawodników łączących płaszczyzny walki. Jego styl opierał się na fundamentach holenderskiego kickboxingu, które uzupełniał dystansującymi kopnięciami z karate oraz poddaniami z shoot wrestlingu. Zyskał miano pioniera wszechstronności w MMA.

Liver shot – technika, która stała się jego wizytówką

Bas Rutten nie wymyślił uderzenia na wątrobę, ale uczynił z niego swój znak firmowy w MMA. Niezależnie od tego, czy był to cios sierpowy, czy kopnięcie okrężne, cel był ten sam: prawy bok tułowia rywala. Uderzenie w to miejsce wywołuje paraliżujący ból nerwowy, a wątroby nie da się wytrenować na przyjmowanie ciosów. Rutten posyłał na deski najbardziej wytrzymałych przeciwników jednym atakiem.

Mocne i słabe strony – adaptacja kontra kontuzje

Największą siłą Ruttena była zdolność adaptacji. Zamiast poddawać się po porażkach parterowych, rzucił się w wir nauki grapplingu. Efekt? Rok później sam poddawał zapaśników. Posiadał czarne pasy w karate Kyokushin (5. dan), taekwondo i BJJ. Połowę swoich zwycięstw (14 z 28) odniósł właśnie przez poddanie.

Jego piętą achillesową okazało się zdrowie. Po zdobyciu tytułu UFC w 1999 roku lekarze postawili brutalną diagnozę: zerwane kolano, rozerwany biceps i uraz szyjnego odcinka kręgosłupa. Zespół medyczny zabronił mu dalszych walk, zmuszając do oddania pasa zaledwie miesiąc po jego zdobyciu. Kariera w UFC skończyła się na zaledwie dwóch walkach – obu wygranych.

• Liver shot – ikoniczny cios lub kopnięcie na wątrobę, kończące walki jednym uderzeniem.
• Palm strikes – uderzenia otwartą dłonią udoskonalone w Pancrase z powodu zakazu ciosów pięścią w twarz.
• Wszechstronność – elitarne umiejętności w stójce (5. dan Kyokushin) połączone z czarnym pasem BJJ i zmysłem do shoot wrestlingu.
• Podatność na kontuzje – liczne urazy zmusiły go do przedwczesnego zawieszenia rękawic na kołku.

Najważniejsze walki Basa Ruttena

Kariera „El Guapo” to 33 zawodowe pojedynki, które zdefiniowały jego legendę na arenie międzynarodowej. Od debiutu w japońskim Pancrase po tytuł mistrza UFC wagi ciężkiej – każda z tych walk budowała reputację jednego z najpełniejszych wojowników złotej ery MMA.

vs. Kevin Randleman (UFC 20, 1999) – kontrowersyjny tytuł mistrza UFC

W 1999 roku Rutten stanął do walki o pas wagi ciężkiej UFC. Amerykanin dominował zapaśniczo, kontrolując Holendra na macie. Rutten jednak pozostawał niezwykle aktywny z pleców, uderzając i szukając dźwigni. Ze względu na system punktacji premiujący agresję, sędziowie wskazali niejednogłośnie na Basa, co dało mu historyczny tytuł mistrzowski.

vs. Masakatsu Funaki (Pancrase, 1996) – nokaut, który zamknął rywalizację

Funaki technicznie przewyższał Ruttena na początku jego kariery. Ich rewanż z 1996 roku był kulminacją rywalizacji. Tym razem to Rutten dyktował warunki, a walkę zakończył potężnym kolanem na twarz, które brutalnie znokautowało Japończyka. Zwycięstwo ugruntowało jego pozycję Króla Pancrase.

vs. Tsuyoshi Kohsaka (UFC 18, 1999) – krwawy debiut w oktagonie

W swoim debiucie w UFC Rutten stoczył krwawy bój z japońskim specjalistą od parteru. Po wejściu w dogrywkę Holender przejął inicjatywę, zadając serię ciosów, które zmusiły sędziego do przerwania pojedynku przez TKO.

vs. Ruben Villareal (WFA, 2006) – comeback po siedmiu latach

Po siedmiu latach przerwy, w lipcu 2006 roku, 41-letni Rutten wrócił do klatki na gali World Fighting Alliance. Rywal nie miał wiele do powiedzenia – Holender zakończył walkę w trzeciej minucie przez TKO serią kopnięć na nogi. Była to jego ostatnia zawodowa walka. Powrót udowodnił, że mimo lat przerwy i kontuzji, instynkt wojownika nigdy go nie opuścił.

Rekord i statystyki – liczby „El Guapo”

Rutten zakończył karierę z imponującym bilansem w MMA (28-4-1) oraz kickboxingu (14-2), notując przy tym fenomenalny współczynnik skończeń przed czasem. Aż 25 z 28 zwycięstw przyszło przed ostatnim gongiem – przez nokaut lub poddanie.

Zwycięstwa przez poddanie stanowiły aż 50% jego wygranych. Ten wynik stawia Ruttena w absolutnej czołówce wszechstronnych zawodników wszech czasów. Stanowił on śmiertelne zagrożenie w każdej płaszczyźnie.

Bas Rutten poza ringiem – komentator, aktor i ikona popkultury

Po zawieszeniu rękawic „El Guapo” stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci medialnych w świecie sportów walki – zasłynął jako gospodarz programów, barwny analityk i aktor epizodyczny. Jego osobowość i poczucie humoru okazały się równie skuteczne przed kamerą, co liver shot w oktagonie.

Komentarz, filmy i kultowe instruktaże samoobrony

Głos Ruttena przez lata towarzyszył fanom jako główny komentator legendarnych gal Pride FC. Przez dekadę prowadził popularny program „Inside MMA” na AXS TV. Zaliczył również role komediowe u boku Kevina Jamesa w filmach „Here Comes the Boom” i „Paul Blart: Mall Cop”. Jego głos i motion capture trafiły nawet do Grand Theft Auto IV – jednej z najlepiej sprzedających się gier w historii.

Równolegle z karierą medialną Rutten pozostawał aktywny jako trener. W 2006 roku poprowadził drużynę Anacondas w International Fight League, a później objął stanowisko wiceprezesa ds. zawodników w tej organizacji. Szkolił m.in. słynnego Kimbo Slice’a i wrestlera Samoa Joe. Prawdziwą nieśmiertelność w internecie zapewniły mu jednak brutalne instruktaże samoobrony, z których wywodzi się wiralowy okrzyk „Danga da danga da dang!”.

• Pride FC – główny komentator od pierwszej gali do Grand Prix 2005
• Inside MMA – współgospodarz programu na AXS TV przez niemal dekadę (2007–2016)
• Here Comes the Boom – rola u boku Kevina Jamesa w komedii o MMA (2012)
• Grand Theft Auto IV – głos i motion capture w kultowej grze Rockstar Games (2008)
• Karate Combat – komentator organizacji promującej pełnokontaktowe karate
• Trener – szkolił m.in. Kimbo Slice’a i Samoa Joe, prowadził drużynę IFL Anacondas

Życie prywatne i zdrowie

Prywatnie Bas mieszka z żoną Karin (ślub w 2003) i trójką dzieci w Austin w Teksasie. W 2013 roku wrócił do praktykowania katolickiej wiary – przyznaje, że pomógł mu w tym wieloletni przyjaciel Kevin James. Od 2015 roku jest dziadkiem, a wnuk mieszka w Belgii.

Temperament „El Guapo” nie gasł też poza ringiem. Głośna była jego bójka z bramkarzami w szwedzkim klubie nocnym, po której został aresztowany – choć jak twierdził, to on został zaatakowany pierwszy. Mimo chronicznych kontuzji i problemów neurologicznych będących efektem lat walk, do dziś pozostaje aktywny fizycznie i prowadzi zajęcia w swojej szkole Bas Rutten’s Elite MMA w Kalifornii.

Bas Rutten – najczęściej zadawane pytania