Tomasz „Drago” Dzieran – pierwszy Polak w elitarnej jednostce specjalnej Navy Seals

Historia Tomasza “Drago” Dzierana, Polaka, który z celi więziennej komunistycznego reżimu trafił w szeregi legendarnej jednostki Navy SEALs, to opowieść wymykająca się schematom. To nie tylko świadectwo niezwykłej determinacji i siły charakteru, ale także kronika braterstwa broni, które przekroczyło granice państw i oceanów, oraz inspiracja dla tych, którzy nie boją się dążyć do pozornie niemożliwych celów. Jego droga, pełna dramatycznych zwrotów, wyrzeczeń i ekstremalnych wyzwań, stała się symbolem niezłomności i polsko-amerykańskiej współpracy na najwyższym poziomie.

Z mrocznych ulic Łodzi do walki o wolność

Urodzony 11 maja 1965 roku w Łodzi, Tomasz Dzieran dorastał w szarej rzeczywistości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Jego młodość nie była jednak jedynie czasem typowych dla tego okresu trudności – to także okres kształtowania się jego niepokornego ducha i nauki przetrwania w niełatwym środowisku łódzkich ulic. Wcześnie zaangażował się w działalność opozycyjną, dołączając do podziemnych struktur Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego “Solidarność”. Ta odważna postawa w czasach reżimu komunistycznego nie pozostała bez konsekwencji. Tomasz Dzieran doświadczył najcięższych represji systemu – był aresztowany, przesłuchiwany, a w końcu osadzony w więzieniu jako więzień polityczny, gdzie poddawano go torturom. Te traumatyczne doświadczenia, zamiast go złamać, tylko wzmocniły jego głębokie pragnienie wolności i sprawiedliwości.

Po zwolnieniu z internowania, w 1984 roku, stanął przed trudnym wyborem – władze PRL złożyły mu propozycję opuszczenia kraju, dając “bilet w jedną stronę”. Wybrał Stany Zjednoczone, dokąd przybył jako uchodźca polityczny, z nadzieją na nowe, wolne życie. W Ameryce, po uzyskaniu obywatelstwa w 1991 roku, poczuł potrzebę spłacenia długu wdzięczności krajowi, który dał mu schronienie i szansę. Tego samego roku podjął decyzję, która na zawsze odmieniła jego los – postanowił wstąpić do US Navy. Miał jednak znacznie ambitniejszy cel: zostać operatorem Navy SEALs, najbardziej elitarnej i wymagającej formacji sił specjalnych na świecie. Wiedział, że droga ta będzie wymagała nie tylko nadludzkiej sprawności fizycznej, ale przede wszystkim żelaznej psychiki, którą hartował przez lata walki z przeciwnościami losu.

FIG_01 // VISUAL_REF

Piekielna selekcja BUD/S i dwadzieścia lat w zespołach SEALs

Droga do zdobycia upragnionego trójzębu SEALs wiodła przez BUD/S (Basic Underwater Demolition/SEAL) – program selekcyjny uznawany za jeden z najtrudniejszych na świecie. Tomasz “Drago” Dzieran, bo taki pseudonim przylgnął do niego w jednostce, pomyślnie przeszedł to piekło z klasą numer 217. Przetrwanie osławionego “Piekielnego Tygodnia” (Hell Week) – pięciu i pół dnia niemal nieprzerwanych ćwiczeń fizycznych i psychicznych, przy minimalnej ilości snu (maksymalnie cztery godziny przez cały tydzień) – było ostatecznym dowodem jego niezwykłej odporności i determinacji. Po BUD/S przeszedł jeszcze zaawansowane szkolenie kwalifikacyjne SQT (SEAL Qualification Training), zanim oficjalnie został operatorem Navy SEALs.

Jego służba w tej elitarnej formacji trwała pełne 20 lat, od 1991 do 2011 roku. Był członkiem najbardziej prestiżowych zespołów bojowych, w tym SEAL Team 2 (operującego głównie w Europie) i SEAL Team 4 (skupionego na Ameryce Południowej i Środkowej, ale działającego również globalnie). Przez pewien czas pełnił także zaszczytną funkcję instruktora w ośrodku szkoleniowym BUD/S w Coronado w Kalifornii, gdzie przekazywał swoją wiedzę i doświadczenie kolejnym pokoleniom kandydatów na komandosów. W trakcie swojej służby uczestniczył w ponad 100 misjach bojowych, głównie na zapalnych teatrach działań wojennych na Bliskim Wschodzie, w tym wielokrotnie w Iraku. Pełnił tam m.in. kluczową funkcję Lead Breachera – głównego specjalisty od materiałów wybuchowych i taktyk wyłomowych, gdzie nie tylko stosował istniejące procedury, ale także opracowywał i wdrażał nowe, bezpieczniejsze metody forsowania przeszkód i neutralizacji zagrożeń. Za swoją niezwykłą odwagę, profesjonalizm i zasługi bojowe został wielokrotnie odznaczony, w tym jednym z najwyższych amerykańskich odznaczeń za waleczność – Brązową Gwiazdą z oznaczeniem “V” (Bronze Star with “V” for Valor).

Polskie serce w amerykańskim mundurze - współpraca z GROM

Choć służył pod amerykańską flagą, Tomasz Dzieran nigdy nie zapomniał o swoich polskich korzeniach. Szczególnym momentem, który na nowo połączył go z Polską w wymiarze wojskowym, była misja w Iraku w 2004 roku. To właśnie tam jego losy splotły się z operatorami polskiej Jednostki Wojskowej GROM, która również prowadziła działania w tym niebezpiecznym regionie. Dzieran, jako doświadczony operator SEALs biegle władający językiem polskim, odegrał nieocenioną rolę w zintegrowaniu działań obu sojuszniczych jednostek specjalnych. Jak sam wielokrotnie wspominał, była to niezwykle bliska i owocna współpraca: “Mieszkaliśmy razem, działaliśmy razem, staliśmy ramię w ramię w najtrudniejszych sytuacjach. Byliśmy prawdziwymi partnerami, uczyliśmy się od siebie nawzajem i budowaliśmy wzajemne zaufanie”. Ta wspólna służba, często w ogniu walki, przerodziła się w głębokie, trwające do dziś przyjaźnie i autentyczne braterstwo broni.

Profesjonalizm, wyszkolenie i odwaga polskich specjalsów z GROM wywarły na nim ogromne wrażenie, co wielokrotnie podkreślał w licznych wywiadach i publicznych wystąpieniach, stając się nieformalnym ambasadorem polskiej jednostki w środowisku amerykańskich sił specjalnych. Jego nieoceniony wkład w budowanie polsko-amerykańskich relacji wojskowych oraz bezpośrednie wsparcie dla działań GROM zostały oficjalnie docenione przez polskie władze – Tomasz Dzieran został uhonorowany Złotym Medalem Wojska Polskiego. Do dnia dzisiejszego utrzymuje bliskie kontakty z polskimi weteranami i aktywnie współpracuje z organizacjami wspierającymi byłych żołnierzy sił specjalnych, takimi jak Fundacja “Sprzymierzeni z GROM”.

Przyjaźń wykuta w ogniu - Naval i książka “Mój przyjaciel Drago”

Jedną z najważniejszych postaci, które Tomasz “Drago” Dzieran spotkał na swojej drodze podczas intensywnej współpracy z GROM w Iraku, jest Paweł “Naval” Mateńczuk. Naval, były starszy chorąży sztabowy i doświadczony operator Jednostki Wojskowej GROM, a po zakończeniu służby uznany autor książek o tematyce wojskowej i wspomnieniowej, nawiązał z Dzieranem nić porozumienia, która szybko przerodziła się w głęboką przyjaźń. Ich wspólne doświadczenia bojowe, wzajemny szacunek i podobne spojrzenie na etos służby stały się fundamentem tej wyjątkowej relacji.

FIG_02 // VISUAL_REF

Owocem tej przyjaźni oraz fascynacji niezwykłą historią polskiego SEALsa jest książka autorstwa Navala, zatytułowana “Mój przyjaciel Drago”, która ukazała się na polskim rynku wydawniczym w 2023 roku. Publikacja ta, napisana z osobistej perspektywy przyjaciela i towarzysza broni, w barwny i poruszający sposób opisuje całą, niemal filmową drogę życiową Tomasza Dzierana – od trudnego dzieciństwa i młodości w Łodzi, przez heroiczną działalność opozycyjną, brutalne realia więzienia politycznego, dramatyczną emigrację, aż po morderczą selekcję do Navy SEALs i pełną wyzwań służbę w tej elitarnej jednostce. Książka Navala stała się w Polsce ważnym świadectwem nie tylko niezwykłej historii samego “Drago”, ale także uniwersalnych wartości, takich jak honor, odwaga, poświęcenie i braterstwo broni, które łączą żołnierzy sił specjalnych na całym świecie. Jak podkreślał w kontekście tej publikacji pułkownik rezerwy Piotr Gąstał, były dowódca Jednostki Wojskowej GROM, to właśnie dzięki osobistemu zaangażowaniu i postawie Tomasza Dzierana narodziło się to wyjątkowe, polsko-amerykańskie partnerstwo na polu walki.

Życie po służbie - autor, mentor, inżynier i założyciel

Po zakończeniu dwudziestoletniej, pełnej wyzwań służby wojskowej i przejściu na zasłużoną emeryturę w 2011 roku, Tomasz “Drago” Dzieran nie spoczął na laurach. Wykorzystując swoje analityczne zdolności i dyscyplinę, rozpoczął drugą karierę zawodową jako inżynier oprogramowania. Jednak jego bogate doświadczenia życiowe i wojskowe oraz potrzeba dzielenia się nimi z innymi znalazły ujście w szeroko zakrojonej działalności publicznej.

Jest autorem poruszającej książki autobiograficznej “The Pledge to America: One Man’s Journey from Political Prisoner to U.S. Navy SEAL” (Przysięga Ameryce: Podróż jednego człowieka od więźnia politycznego do US Navy SEALa). Publikacja ta, która spotkała się z ciepłym przyjęciem w Stanach Zjednoczonych, jest nie tylko jego osobistym rozliczeniem z przeszłością, ale także hołdem dla wartości – wolności, honoru i patriotyzmu – które ukształtowały jego życie i pozwoliły przetrwać najtrudniejsze chwile.

Tomasz Dzieran jest również założycielem dwóch ważnych inicjatyw społecznych. Pierwszą z nich jest organizacja non-profit Navy SEALs Fund (www.navysealsfund.org), która działa na zasadzie wolontariatu pod hasłem “Brotherhood Beyond Battlefield” (Braterstwo poza polem walki). Misją fundacji jest niesienie wszechstronnej pomocy i wsparcia weteranom Navy SEALs oraz ich rodzinom, którzy często borykają się z trudnościami po zakończeniu służby. Drugą inicjatywą jest stworzona przez niego platforma internetowa ConnectZing (www.connectzing.com), której celem jest promowanie wolności słowa i tworzenie przestrzeni do otwartej dyskusji, wolnej od cenzury.

Jego głos jest mocno i wyraźnie obecny w mediach. Jest także aktywnym użytkownikiem platformy X (dawniej Twitter), gdzie jego profil @DragoDzieran gromadzi liczne grono obserwujących, oraz obecny na innych mediach społecznościowych, takich jak instagram (instagram.com/dragodzieran). Posiada również oficjalną stronę internetową dragodzieran.com, która służy jako centrum informacji o jego działalności. Tomasz “Drago” Dzieran jest częstym i cenionym gościem prestiżowych podcastów, prowadzonych m.in. przez innych znanych weteranów amerykańskich sił specjalnych, jak chociażby Jocko Willink (były dowódca jednostki specjalnej Navy SEALs Task Unit Bruiser z SEAL Team 3, autor bestsellerowych książek) czy Rob O’Neill (były operator DEVGRU, znany z udziału w operacji zakończonej śmiercią Osamy bin Ladena, który gościł Dzierana w swoim popularnym “The Operator Podcast”). Jego książka “The Pledge to America” zyskała również uznanie innych legendarnych postaci ze środowiska Navy SEALs, jak na przykład Marcus Luttrell (autor słynnej książki “Lone Survivor” – “Ocalony”, na podstawie której powstał film o tym samym tytule), który napisał do niej poruszającą rekomendację, podkreślając w niej legendarny już wkład “Drago” we wspólne operacje GROM i Navy SEALs.

W swoich licznych wystąpieniach i publikacjach “Drago” konsekwentnie i z mocą promuje wartości, które są dla niego fundamentem: honor, lojalność, patriotyzm (zarówno polski, jak i amerykański), wdzięczność Ameryce za otrzymaną szansę i wolność, a także dyscyplinę, samodoskonalenie i determinację w dążeniu do celu. Jednocześnie nie waha się wyrażać zdecydowanej krytyki wobec ideologii totalitarnych, takich jak komunizm i socjalizm, przed którymi przestrzega, czerpiąc z własnych, bolesnych doświadczeń. Jego autentyczność, bezpośredni styl bycia i bezkompromisowość w głoszeniu poglądów przyciągają szerokie grono odbiorców, czyniąc go wpływowym głosem w dyskusjach na tematy związane z bezpieczeństwem, obronnością, wychowaniem patriotycznym i siłą ludzkiego charakteru.

Dziedzictwo i inspiracja - Polak, który został legendą Navy SEALs

Tomasz “Drago” Dzieran jest postacią powszechnie uznawaną za pierwszego Polaka (obywatela Polski, który jako Polak, a nie np. Amerykanin polskiego pochodzenia, przeszedł cały niezwykle wymagający proces rekrutacji i wieloletniej służby), który ukończył mordercze szkolenie BUD/S i służył jako pełnoprawny, bojowy operator Navy SEALs. Jego historia, sama w sobie niezwykła, przełamuje wszelkie stereotypy i jest inspirującym dowodem na to, że granice narodowe, kulturowe czy bariery językowe nie stanowią przeszkody w dążeniu do realizacji najbardziej ambitnych i elitarnych celów. Stał się on nie tylko żywym symbolem niezwykle owocnej polsko-amerykańskiej współpracy wojskowej, ale także uniwersalnym przykładem potęgi ludzkiego ducha, zdolności do przezwyciężania najcięższych przeciwności i wierności wyznawanym ideałom.

Jego postać i dokonania, szeroko nagłaśniane zarówno w Polsce, jak i w Stanach Zjednoczonych, inspirują ludzi po obu stronach oceanu – zarówno młodych Polaków, którzy marzą o służbie w siłach specjalnych lub poszukują wzorców do naśladowania, jak i Amerykanów, którym jego historia przypomina o fundamentalnych wartościach, na jakich zbudowany jest ich kraj, oraz o wkładzie imigrantów w jego rozwój i bezpieczeństwo. Jest żywym przykładem tego, że najtrudniejsze, nawet traumatyczne doświadczenia życiowe mogą stać się fundamentem niezwykłych osiągnięć, a wierność zasadom, honor i braterstwo broni to wartości ponadczasowe i uniwersalne, które łączą ludzi niezależnie od ich pochodzenia.

Tomasz “Drago” Dzieran - najczęściej zadawane pytania