Jednostka Wojskowa AGAT – zadania, selekcja i zarobki w JW 3940 z Gliwic

Jednostka Wojskowa AGAT z Gliwic – w dokumentach wojskowych Jednostka Wojskowa Nr 3940 – jest najmłodszą jednostką bojową polskich Wojsk Specjalnych (w 2026 roku obchodziła 15-lecie sformowania). Utworzona w 2011 roku na bazie rozformowanego Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej, pełni rolę lekkiej piechoty Wojsk Specjalnych: tam, gdzie GROM czy komandosi z Lublińca potrzebują wsparcia ogniowego i osłony, wchodzą żołnierze z Gliwic. Ich dewiza nie pozostawia wątpliwości co do charakteru formacji: „Siła i Ogień – po nas tylko zgliszcza!”.

Poniżej znajdziesz to, czego zwykle brakuje w krótkich notkach o Agacie: komu podlega jednostka i czym różni się od pozostałych formacji specjalnych, jak zbudowana jest jej struktura, jak krok po kroku wygląda rekrutacja (w tym nowe zasady naboru z 2026 roku), ile realnie zarabia żołnierz po podwyżkach oraz gdzie jednostka zdobywała doświadczenie bojowe.

Czym jest JW AGAT i komu podlega

AGAT to jedna z jednostek Komponentu Wojsk Specjalnych, podporządkowana Dowództwu Komponentu Wojsk Specjalnych (DKWS) z siedzibą w Krakowie. W tym samym komponencie służą GROM, Jednostka Wojskowa Komandosów z Lublińca, bojowi płetwonurkowie z gdyńskiej Formozy oraz Jednostka Wojskowa NIL, odpowiadająca za rozpoznanie, dowodzenie i logistykę operacji specjalnych.

Podział ról między nimi jest czytelny. GROM specjalizuje się w operacjach kontrterrorystycznych i uwalnianiu zakładników, JWK prowadzi pełne spektrum operacji specjalnych na lądzie, Formoza działa na morzu, a AGAT zapewnia pozostałym wsparcie bojowe – dysponuje cięższym uzbrojeniem niż typowe zespoły bojowe innych jednostek: bronią maszynową, wyborową i przeciwpancerną oraz moździerzami. Stąd określenie „lekka piechota Wojsk Specjalnych”, które przylgnęło do formacji z Gliwic. Jednocześnie jednostka jest przygotowana do samodzielnego prowadzenia akcji bezpośrednich, rozpoznania specjalnego i wsparcia wojskowego.

Nazwa AGAT to skrót od „Anty-Gestapo” – nawiązanie do utworzonego 1 sierpnia 1943 roku oddziału dywersji bojowej Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, złożonego z harcerzy Szarych Szeregów i przeznaczonego do wykonywania wyroków na oficerach SS i Gestapo. Gliwicka jednostka oficjalnie dziedziczy tradycje tego oddziału, a jej patronem jest gen. dyw. Stefan Rowecki „Grot”.

FIG_01 // VISUAL_REF

JW AGAT w liczbach

Historia – od Żandarmerii Wojskowej do Wojsk Specjalnych

Formowanie jednostki rozpoczęła decyzja ministra obrony narodowej Bogdana Klicha z 18 marca 2011 roku. Na początku kwietnia rozkazem dowódcy Wojsk Specjalnych gen. bryg. Piotra Patalonga powołano zespół organizacyjny, na którego czele stanął płk Sławomir Berdychowski – oficer z dziewiętnastoletnim stażem w GROM-ie, wieloletni instruktor i kierownik selekcji tej formacji. 16 maja 2011 roku Berdychowski został wyznaczony na pierwszego dowódcę Agatu.

Jednostkę sformowano w oparciu o zasoby etatowe rozformowanego Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach – formacji, której żołnierze od 2005 roku zdobywali doświadczenie na misjach w Iraku, Bośni i Hercegowinie, Afganistanie, Kongu i Czadzie. Oficjalny termin sformowania to 30 czerwca 2011 roku (ta data została później ustanowiona dorocznym świętem jednostki), a 1 lipca 2011 roku AGAT rozpoczął funkcjonowanie w strukturach Wojsk Specjalnych.

5 lipca 2012 roku jednostka otrzymała sztandar ufundowany przez społeczeństwo Gliwic. Rodzicami chrzestnymi zostali Marta Potasińska – wdowa po dowódcy Wojsk Specjalnych gen. broni Włodzimierzu Potasińskim, który zginął w katastrofie smoleńskiej – oraz Stefan Mielczarski, wnuk gen. „Grota” Roweckiego.

Jednostką dowodzili kolejno:

• płk Sławomir Berdychowski (2011–2014) – twórca formacji, wcześniej operator i dowódca zespołu bojowego GROM-u; zmarł w 2016 roku,
• płk Sławomir Drumowicz (2014–2018) – późniejszy dowódca Komponentu Wojsk Specjalnych w stopniu generała dywizji,
• płk Artur Kozłowski (2018 – wrzesień 2025),
• płk Michał Polaszek (od 3 listopada 2025) – związany z Agatem od początku istnienia jednostki; przeszedł pierwszą selekcję prowadzoną przez płk. Berdychowskiego, a obowiązki dowódcy przejął od czasowo kierującego jednostką ppłk. Mirosława Sokołowskiego.

Zadania – wsparcie bojowe i operacje specjalne

Głównym przeznaczeniem Agatu jest wsparcie bojowe pozostałych jednostek Wojsk Specjalnych. W praktyce oznacza to, że podczas operacji zespoły bojowe GROM-u czy JWK mogą liczyć na osłonę ogniową, izolację rejonu działania oraz wsparcie odwodu, które zapewniają żołnierze z Gliwic. Jednostka jest jednak przygotowana także do samodzielnej realizacji operacji specjalnych:

• akcje bezpośrednie (DA) – rajdy, zasadzki, opanowywanie obiektów i neutralizacja celów o znaczeniu strategicznym,
• rozpoznanie specjalne (SR) – skryte zdobywanie informacji o przeciwniku i terenie na potrzeby planowania operacji,
• wsparcie wojskowe (MA) – szkolenie i doradztwo dla sił partnerskich oraz sojuszniczych.

Ponadto formacja prowadzi działania z zakresu reagowania kryzysowego, zwalczania terroryzmu i wsparcia operacji kontrterrorystycznych, przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz działań przeciwrebelianckich. AGAT utrzymuje też certyfikowany przez NATO pododdział CBRN MERT (Chemical, Biological, Radiological, Nuclear – Mobile Exploitation and Reconnaissance Team), przygotowany do rozpoznawania skażeń chemicznych, biologicznych, radiologicznych i nuklearnych.

Struktura – Zespoły Szturmowe A, B i C

Trzon bojowy jednostki tworzą trzy Zespoły Szturmowe – A, B i C (określane w alfabecie fonetycznym jako Alfa, Bravo, Charlie) – oraz Zespół Wsparcia, w którym służą m.in. operatorzy broni zespołowej i wsparcia ogniowego, saperzy i specjaliści EOD, ratownicy medyczni oraz specjaliści łączności. Całość uzupełniają sztab oraz pododdziały zabezpieczenia. Taka organizacja pozwala formować grupy zadaniowe skrojone pod konkretną operację – od kilkuosobowego elementu rozpoznawczego po wzmocniony pododdział z moździerzami i bronią przeciwpancerną.

Ciekawym rysem gliwickiej formacji jest to, że poszczególne pododdziały kultywują tradycje oddziałów walczących w powstaniach śląskich. Zespół Szturmowy C przejął w 2019 roku dziedzictwo Oddziału Szturmowego kpt. Roberta Oszka – byłego marynarza cesarskiej floty, który w III powstaniu śląskim dowodził oddziałem 67 byłych marynarzy wyposażonym w zbudowany według jego pomysłu samochód pancerny „Korfanty”. Zespół Wsparcia kultywuje z kolei tradycje Grupy Destrukcyjnej Wawelberga – oddziałów dywersyjnych kpt. Tadeusza Puszczyńskiego, które w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku wysadziły mosty kolejowe na Odrze, dając sygnał do wybuchu III powstania śląskiego. Patronem Zespołu Wsparcia jest sam Puszczyński, przyjaciel „Grota” Roweckiego z czasów gimnazjalnych.

◆ POLECANY PRODUKTGUNFIRE.COM

Specna Arms

Replika ASG FN Herstal M249 MK1 CORE Tan

1189.99 PLN1699.99 PLN-30%

Licencjonowana replika karabinu maszynowego FN M249 (Minimi) od Specna Arms — broni zespołowej używanej m.in. przez polskie Wojska Specjalne. Wersja AEG w kolorze tan.

Kup w Gunfire →

Rekrutacja i selekcja do JW AGAT

W 2026 roku JW AGAT gruntownie przebudowała system naboru, skracając go z wielomiesięcznego, rozwleczonego procesu do zaledwie 4 dni. O służbę mogą ubiegać się żołnierze zawodowi, funkcjonariusze innych służb mundurowych, a także osoby z cywila (ci ostatni m.in. poprzez 8-miesięczny, specjalistyczny kurs JATA prowadzony przez Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych). Jednostka określa limit wieku dla kandydatów do zespołów bojowych, który zazwyczaj wynosi 33 lata. Mile widziane jest prawo jazdy kategorii C i C+E.

Postępowanie kwalifikacyjne rozpoczyna się od analizy ankiety personalnej. Zaproszeni kandydaci stawiają się na 4-dniowy, ciągły test sprawdzający. Pierwszego dnia przechodzą badania lekarskie, po których następuje wymagający egzamin sprawności fizycznej według norm jednostki. Obejmuje on:

• marszobieg na dystansie 5 km – w czasie poniżej 23 minut,
• podciąganie siłowe na drążku – minimum 12 powtórzeń,
• skłony tułowia w przód (brzuszki) – minimum 75 powtórzeń w 2 minuty,
• pływanie na dystansie 100 m – stylem dowolnym, w czasie poniżej 2 minut.

Kolejne dni to szczegółowe badania psychologiczne, rozmowa kwalifikacyjna oraz skondensowana selekcja terenowa. Sprawdza ona zachowanie kandydata w ekstremalnych warunkach atmosferycznych, jego wytrzymałość psychofizyczną oraz zdolność do współdziałania w grupie przy skrajnym wyczerpaniu i braku snu. Ostatnim krokiem przed wyznaczeniem na stanowisko jest uzyskanie poświadczenia bezpieczeństwa wydawanego przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego (SKW) – samo postępowanie sprawdzające trwa od kilku do kilkunastu miesięcy. Szerzej o drodze do polskich formacji specjalnych piszemy w poradniku jak zostać komandosem.

Po przyjęciu do jednostki żołnierz przechodzi kolejno szkolenie bazowe, specjalistyczne i zasadnicze. Oznakę rozpoznawczą Agatu wolno nosić dopiero po pomyślnym ukończeniu kursu podstawowego i specjalistycznego szkolenia bojowego.

Jak wygląda selekcja z perspektywy samych żołnierzy, pokazuje oficjalny materiał jednostki o wymownym tytule „Witajcie w naszej bajce”:

Ile zarabia żołnierz JW AGAT?

Podstawą wynagrodzenia jest uposażenie zasadnicze, którego stawki zależą od grupy uposażenia przypisanej do stanowiska – po podwyżce ogłoszonej w lutym 2026 roku (z wyrównaniem od stycznia) najniższe uposażenie żołnierza zawodowego wynosi 6500 zł brutto miesięcznie. Do tego dochodzi jednak element wyróżniający służbę w Wojskach Specjalnych: dodatek służbowy o charakterze stałym z tytułu pełnienia służby w JW 3940, uregulowany wprost w rozporządzeniu ministra obrony narodowej o dodatkach do uposażenia.

Wysokość dodatku ustala się jako mnożnik kwoty obliczeniowej (1500 zł) i rośnie wraz ze stażem w jednostce:

Warto wiedzieć, że rozporządzenie różnicuje jednostki Wojsk Specjalnych: dodatek w Agacie i NIL-u jest niższy niż w JWK i Formozie (tam mnożniki sięgają 2,20, czyli 3300 zł), a żołnierze GROM-u bezpośrednio zwalczający terroryzm otrzymują osobny dodatek specjalny. Do uposażenia dochodzą jeszcze m.in. dodatek za długoletnią służbę, świadczenia za skoki spadochronowe i nurkowanie, dodatkowe uposażenie roczne oraz należności zagraniczne podczas misji. O tym, jak stopień wojskowy przekłada się na grupę uposażenia, piszemy w artykule o stopniach wojskowych w polskim wojsku.

Wyposażenie – cięższy kaliber niż u innych specjalsów

Jako formacja wsparcia bojowego AGAT korzysta zarówno ze standardowego wyposażenia Wojsk Specjalnych, jak i ze sprzętu cięższego, który wyróżnia ją na tle pozostałych jednostek. W arsenale znajdują się m.in.:

• broń indywidualna – karabinki automatyczne, w tym HK416 używany przez polskie jednostki specjalne, oraz pistolety samopowtarzalne,
• broń zespołowa – karabiny maszynowe (m.in. UKM-2000, Minimi) i wielkokalibrowe karabiny maszynowe,
• broń wyborowa – karabiny wyborowe dostosowane do różnych dystansów,
• broń przeciwpancerna – granatniki umożliwiające zwalczanie pojazdów opancerzonych i umocnień,
• moździerze lekkie – zapewniające zespołom własne, natychmiastowe wsparcie ogniowe,
• pojazdy – opancerzone wozy Oshkosh M-ATV (jednostka szkoli własnych kierowców tych maszyn), pojazdy terenowe, quady i motocykle,
• bezzałogowe statki powietrzne (BSP) – drony rozpoznawcze zwiększające świadomość sytuacyjną zespołów,
• optoelektronika i łączność – celowniki, noktowizory, termowizory, radiostacje osobiste i satelitarne.

W jednostce służą także wyszkoleni wysunięci nawigatorzy naprowadzania lotnictwa (JTAC), obsługi zestawów przeciwlotniczych oraz specjaliści CBRN.

Szkolenie i współpraca międzynarodowa

Codzienność żołnierzy z Gliwic to szkolenia górskie, spadochronowe, wysokościowe, snajperskie i saperskie, prowadzone w różnych warunkach terenowych i klimatycznych. Operatorzy doskonalą zarówno zieloną taktykę – działania w terenie lesistym i otwartym – jak i czarną taktykę, czyli walkę w terenie zurbanizowanym. Obie symbolicznie odzwierciedla zielono-czarna oznaka rozpoznawcza jednostki.

Na liście zagranicznych szkoleń, w których uczestniczyli żołnierze Agatu, znajdują się m.in. kurs działań w dżungli w Gujanie Francuskiej – prowadzony w ośrodku 3. Pułku Piechoty Cudzoziemskiej Legii Cudzoziemskiej (3e REI), gdzie szkolą się siły specjalne z całego świata – trzytygodniowe szkolenie górskie we francuskich Alpach pod okiem instruktorów ośrodka GAM oraz kurs SERE na poziomie C w bazie Fairchild w Stanach Zjednoczonych. Jednostka współpracuje szkoleniowo z międzynarodowym centrum ISTC w Pfullendorf w Niemczech i brytyjską Special Forces Support Group (SFSG) – formacją o profilu zadań najbliższym Agatowi.

Głównymi partnerami krajowymi pozostają GROM, JWK i Formoza, a poza wojskiem – Policja, Straż Graniczna i Państwowa Straż Pożarna, z którymi jednostka cyklicznie ćwiczy scenariusze reagowania kryzysowego. Żołnierze Agatu brali udział w największych ćwiczeniach wojskowych w regionie, m.in. „Anakonda”, „Kobra”, „Trident Juncture”, „Noble Sword” i „Noble Jump”.

Misje zagraniczne – Irak, Afganistan i wsparcie sojuszników

Jako samodzielna formacja AGAT uczestniczył w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Iraku (od 2016 roku) oraz w PKW Afganistan w latach 2017–2021. Podczas X zmiany PKW Afganistan RSM sześciu żołnierzy jednostki wykonujących zadania w bazie sił specjalnych Camp Morehead zostało odznaczonych amerykańskimi medalami Army Achievement Medal i Army Commendation Medal. Elementy jednostki wspierały ponadto polskie kontyngenty w Libanie, Islandii i na Łotwie.

Doświadczenie misyjne formacji jest jednak starsze niż ona sama. W pododdziałach służą żołnierze, którzy wyjeżdżali na misje jeszcze w barwach Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej – do Iraku, Bośni i Hercegowiny, Kosowa, Konga i Czadu. To właśnie ci weterani stanowili trzon nowej jednostki w 2011 roku. Szczegóły większości operacji pozostają niejawne, co jest standardem w Wojskach Specjalnych.

Tradycje i symbolika

Symbolika Agatu konsekwentnie łączy trzy wątki: dziedzictwo harcerzy z Kedywu, powstania śląskie i przynależność do Wojsk Specjalnych.

• Oznaka rozpoznawcza – tarcza w kolorze zielonym z czarnym polem (barwy symbolizują działania w terenie otwartym i zurbanizowanym), na której widnieje atakujący orzeł trzymający w szponach monogram „GS” – znak Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Prawo do jej noszenia trzeba sobie wysłużyć ukończeniem szkolenia bojowego.
• Odznaka pamiątkowa – obowiązujący wzór wprowadzono w 2019 roku: na zielono-czarnej tarczy umieszczono srebrzystą sylwetkę pikującego orła ze znaku spadochronowego oraz glob ziemski z napisem „AGAT”, w którym litera „G” jest stylizowanym znakiem Grup Szturmowych. Glob symbolizuje gotowość do działania w dowolnym miejscu na świecie.
• Proporczyki na berety – w barwach zielony-czarny-zielony, z literami „A”, „B” i „C” odpowiadającymi Zespołom Szturmowym.
• Sztandar – z krzyżem kawalerskim i orłem białym, ufundowany przez społeczeństwo Gliwic; w rogach płata umieszczono m.in. herb Gliwic i oznakę jednostki.

W 2013 roku prezydent RP wyróżnił jednostkę wręczeniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej z okazji Dnia Flagi, a rok później sejmik województwa śląskiego przyznał jej Złotą Odznakę Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego.

Jednostka Wojskowa AGAT – najczęściej zadawane pytania