Paweł Mateńczuk „Naval” – życiorys, książki, GROM i działalność publiczna

Paweł Mateńczuk „Naval” to postać wielowymiarowa – weteran elitarnej jednostki wojskowej GROM, autor bestsellerowych książek, przedsiębiorca, ceniony ekspert do spraw bezpieczeństwa oraz osobowość medialna, która skutecznie przybliża cywilom realia służby. Jego droga, od operatora sił specjalnych do wpływowego głosu w debacie publicznej i doradcy w Ministerstwie Obrony Narodowej, czyni go jedną z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych postaci związanych z polską obronnością.

Życiorys wojskowy – od spawacza do operatora GROM

Paweł Mateńczuk urodził się 17 stycznia 1974 roku w Raciborzu, a jego droga do sił specjalnych nie była oczywista. Zaczynał karierę zawodową jako ślusarz-spawacz w fabryce RAFAKO, co stanowi niezwykły kontrast dla jego późniejszych losów i jest fundamentem jego narracji o sile determinacji. Impulsem do zmiany była służba wojskowa, którą rozpoczął w 1. Pułku Specjalnym Komandosów w Lublińcu, a jego pierwszym zagranicznym doświadczeniem była misja pokojowa ONZ w Libanie. Te wczesne etapy ukształtowały jego cel, jakim było dołączenie do najbardziej elitarnej formacji w Polsce.

Kluczowym etapem w życiu Pawła Mateńczuka była czternastoletnia służba w Jednostce Wojskowej GROM, do której dołączył w 1998 roku, przechodząc przez niezwykle wymagającą selekcję. Jako operator zespołu bojowego brał udział w kluczowych misjach zagranicznych początku XXI wieku. Wiosną 2003 roku, podczas II wojny w Zatoce Perskiej, uczestniczył w jednej z najsłynniejszych operacji GROM – w nocy z 20 na 21 marca 2003 roku jego zespół, we współpracy z amerykańskimi Navy SEALs, dokonał abordażu i przejęcia platform wiertniczych KAAOT i MABOT w rejonie portu Umm Kasr.

Jego działania w Iraku obejmowały również operacje zapobiegania wysadzeniu kluczowej tamy oraz zatrzymywanie wysokich rangą przedstawicieli reżimu Saddama Husajna. Z kolei misja w Afganistanie, początkowo skupiona na ochronie VIP-ów, ewoluowała w kierunku skomplikowanych operacji przeciwpartyzanckich, obejmujących odbijanie zakładników i zwalczanie liderów grup terrorystycznych.

Po czternastu latach intensywnej służby odszedł do rezerwy, posiadając stopień wojskowy starszego chorążego sztabowego. Za swoje zasługi i wyjątkową odwagę został wielokrotnie odznaczony jednymi z najwyższych polskich odznaczeń wojskowych. Stanowią one oficjalne potwierdzenie jego profesjonalizmu i są fundamentem jego publicznego autorytetu. Do najważniejszych wyróżnień należą:

• Krzyż Komandorski Orderu Krzyża Wojskowego - przyznany w 2011 roku za czyn wybitnego męstwa połączony z narażeniem życia.
• Krzyż Kawalerski Orderu Krzyża Wojskowego - nadany w 2009 roku za wybitne zasługi w boju.
• Krzyż Wojskowy - otrzymany w 2013 roku.
• Gwiazda Iraku i Gwiazda Afganistanu - odznaczenia pamiątkowe za udział w misjach.
• Złota Odznaka GROM - uważana za najwyższy zaszczyt dla żołnierza jednostki.

FIG_01 // VISUAL_REF

Działalność po odejściu ze służby

Zakończenie służby wojskowej w 2012 roku otworzyło dla Navala nowy, niezwykle dynamiczny rozdział. Jego działalność po zdjęciu munduru jest zróżnicowana i obejmuje pisarstwo, biznes, media oraz zaangażowanie publiczne.

Autor bestsellerowych książek

Jednym z najbardziej znanych pól działalności Navala jest pisarstwo. Książki Pawła Mateńczuka w autentyczny i przystępny sposób opisują realia służby w siłach specjalnych, demitologizując obraz komandosa. Jego bibliografia ewoluowała od wspomnień bojowych, przez poradniki, aż po książki o przywództwie. Do jego najważniejszych publikacji należą:

• Przetrwać Belize - wspomnienia z ekstremalnie trudnej selekcji w dżungli.
• Ostatnich gryzą psy - opowieść o selekcji do GROM z perspektywy kandydata.
• Zatoka - książka opisująca działania operatorów GROM podczas misji w Zatoce Perskiej.
• Chłopaki z Marsa - przedstawienie ludzkiego wymiaru służby i braterstwa broni.
• Camp Pozzi - relacja z misji w Iraku.
• Afganistan na kołach - książka drogi opisująca realia patroli w Afganistanie.
• Lider w stylu GROM - poradnik przenoszący zasady planowania i przywództwa ze świata operacji specjalnych do biznesu.
• Ekstremalny poradnik przetrwania - praktyczne wskazówki dotyczące przygotowania na wypadek wojny lub kryzysu.

Naval w świecie mediów i rozrywki

Przełomowym momentem, który wprowadził Navala do masowej świadomości, była gra komputerowa Medal of Honor: Warfighter z 2012 roku, w której jeden z operatorów GROM był wzorowany na jego postaci. Szeroką popularność przyniosła mu aktywność w programach telewizyjnych. Był uczestnikiem i komentatorem w Ninja Warrior Polska, a także prowadzącym programy SAS: Kto Przetrwa, Ekspedycja – odkrywcy drugiej natury oraz autorską Strzelnicę Navala w Polsat Sport, gdzie gościł czołowych sportowców i celebrytów. Aktywnie działa również w mediach cyfrowych, prowadząc podcast Na celowniku Navala.

Działalność publiczna, biznesowa i polityczna

Obecnie Paweł Mateńczuk „Naval” jest aktywnym przedsiębiorcą i mówcą motywacyjnym. Niedługo po odejściu ze służby założył firmę „Naval Polska”, która organizuje szkolenia z zakresu bezpieczeństwa, strzelectwa i przywództwa. Jego działalność obejmuje także projekty charytatywne – jest wolontariuszem w Muzeum Powstania Warszawskiego i wspiera Polską Akcję Humanitarną. Od początku pełnoskalowej inwazji rosyjskiej jest bardzo zaangażowany w pomoc Ukrainie, organizując zbiórki sprzętu i prowadząc szkolenia dla żołnierzy.

We wrześniu 2023 roku bez powodzenia kandydował do Sejmu z list Trzeciej Drogi. Mimo to, jego wiedza i autorytet zostały docenione – w maju 2024 roku został powołany na stanowisko Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. warunków służby wojskowej, co oznacza jego powrót do struktur obronnych państwa w roli cywilnego doradcy.

Paweł Mateńczuk „Naval” – najczęściej zadawane pytania